Dit tumortype is gelegen aan de schildklier

Gedrag

Ter hoogte van de schildklier kunnen cellen ontaarden en een tumor vormen. De schildklier is verantwoordelijk voor de aanmaak van schildklierhormonen die op hun beurt een rol spelen in de stofwisseling. Gewoonlijk zijn goedaardige schildkliertumoren erg klein en veroorzaken ze geen afwijkingen in de stofwisseling. Wanneer men een knobbel kan voelen aan de schildklier en/of er symptomen van een verstoorde stofwisseling zichtbaar zijn, is de kans groot dat het om een kwaadaardige tumor gaat.

De oorspronkelijke (primaire) tumor zal ontstaan ter hoogte van de schildklier. Bij 60% van de patiënten zijn beide schildklierlobben betrokken. Indien beide lobben aangetast zijn, is de kans op uitzaaiingen groter. Verder geldt dat hoe groter de tumor is, hoe groter de kans op uitzaaiingen is. Tot 35-40% heeft een uitzaaiing bij de diagnose en uiteindelijk zal tot 80% van deze tumoren tot uitzaaiingen leiden (naar de longen en de nabije lymfeknopen).

Voorkomen

Deze tumoren komen het meest voor bij oudere honden met een mediane leeftijd van 9-11 jaar.

Raspredispositie

Schildkliertumoren worden over het algemeen vaker aangetroffen bij de Beagle, Boxer, Golden retriever en Siberische Husky vs andere rassen.

Symptomen

Symptomen kunnen een knobbel in de hals inhouden (die kan leiden tot snel ademen, hoesten, moeilijker slikken, veranderen van blaftoon), maar ook een te lage of te sterke werking van de schildklier. Bij een te lage werking kan de hond lomer zijn, een dunnere ondervacht vertonen en verdikken. Bij een te sterke werking kan de hond dan weer erg veel eten en toch vermageren, hyperactief zijn, veel drinken en plassen en/of diarree vertonen.

Het afnemen van een weefselmonster is vaak lastig omdat er veel bloedvaten in de buurt van de schildklier zijn en de klier zelf ook goed doorbloed is. Men raadt een standaard stagering aan. Via bloedanalyse (met bepaling van het schildklierhormoon thyroxine), urine-analyse, radiografie van de longen en staalnames van de nabije lymfeknopen krijgt men een beter beeld op het gedrag en dus mogelijke aanpak van de tumor. Zo geven vb hoge thyroxinewaarden aan dat de schildklierwerking afwijkt. Het bloed- en urine-onderzoek geven eveneens aan hoe de andere organen zoals het hart, de nieren en de lever er aan toe zijn. Via echografie of CT-scan van de hals kan men bevestigen of het al dan niet om schildklierweefsel gaat, hoe ver de tumor zich uitspreidt en hoe doorbloed deze is. Scintigrafie kan ook tonen of er uitzaaiingen aanwezig zijn en waar ze zich bevinden en kan bovendien aantonen of de tumor mogelijks kan behandeld worden met radioactief jood.

De keuze van de behandeling is afhankelijk van de grootte van de tumor, de mate van spreiding naar andere weefsels, de aanwezigheid van uitzaaiingen en of er symptomen aanwezig zijn van een afwijkende schildklierwerking.

Chirurgie

Chirurgie wordt aangeraden als de tumor goed los zit (dit is in 25-50% van de schildkliertumoren het geval) en er geen uitzaaiingen zijn. Risico's verbonden aan chirurgie zijn mogelijke bloedingen, het accidenteel verwijderen van de nabijgelegen bijschildklieren (met een verstoring van het calciummetabolisme tot gevolg), schade aan de zenuwen van het strottenhoofd en te lage schildklierwerking als beide schildklierlobben verwijderd moeten worden.

Radiotherapie

Bestraling wordt vaak ingezet na chirurgie wanneer men vermoedt dat er nog tumorweefsel aanwezig is of indien chirurgie geen goede optie is (vb tumor vergroeid met de omgeving). Als mogelijke neveneffecten kan schade aan het strottenhoofd, de luchtpijp en slokdarm optreden al wordt bestraling over het algemeen goed verdragen. Het is mogelijk dat na verloop van tijd (maanden tot jaren na de behandeling) er onvoldoende schildklierhormonen worden aangemaakt. Deze hormonen kan men echter supplementeren.

Radiojoodtherapie

Als de tumor goed jood opneemt, is radiojoodtherapie een interessant alternatief. Hierbij zal radioactief jood zich ter hoogte van het schildklierweefsel opstapelen en lokaal dit weefsel inclusief de tumor bestralen. Deze behandeling kan zowel voor de primaire tumor als de uitzaaiingen ingezet worden. Afhankelijk van de hoeveelheid schildklierweefsel die vernietigd wordt, kan het nodig zijn om schildklierhormonen te supplementeren na deze ingreep. Het voordeel van radiojoodtherapie ten opzichte van bestraling is dat men zowel de uitzaaiingen van het schildkliertumorweefsel als de schildkliertumor zelf heel precies kan behandelen indien beiden jood opnemen. Daarenboven kan, indien nodig, de behandeling herhaald worden zonder al te veel neveneffecten. Behandeling van schildkliercarcinoom met 131 I kan bij een deel van de honden de klinische symptomen effectief verlichten en de ziektelast verminderen. Een studie uitgevoerd in 2022 toonde aan dat verbetering van klinische symptomen werd waargenomen bij 76,2% van de honden (32/42) en dat het totale responspercentage 35,3% was (vier volledige en acht gedeeltelijke responsen).

Chemotherapie

Chemotherapie kan overwogen worden bij honden met grote niet-verwijderbare tumoren of veel uitzaaiingen, al zijn de resultaten voor chemotherapie tot nu toe minder goed dan voor de bovenstaande behandelingen. Bij sommige honden met dit tumortype werden goede resultaten behaald (tot een jaar overleving), maar het is op dit moment onvoldoende duidelijk welke honden hier baat bij hebben.

Doelgerichte therapie

Daarnaast is off-label gebruik van toceranib, een tyrosinekinaseremmer, beschreven.

De prognose is over het algemeen erg goed na chirurgie (3 jaar als de tumor goed los zit, 6-12 maanden echter bij spreiding in de omgevende weefsels). Ook bij bestraling en radiojoodtherapie worden goede resultaten behaald.

Bij honden waarbij de schildkliertumor niet weggesneden kon worden en die bestraling ondergingen, was 80% na 1 jaar nog in leven en 72% na 2 jaar. De gemiddelde overlevingsduur ligt voor bestraling tussen de 24,5 tot meer dan 45 maanden.

Volgens een studie waarin 43 hond behandeld werden waren de mediane overlevingstijden na radiojoodtherapie 30 (indien enkel radiojoodtherapie) - 34 (indien radiojoodtherapie gecombineerd wordt met chirurgie) maanden. In een ander onderzoek met 39 honden varieerde de mediane overlevingstijd tussen 12 maanden (wanneer er metastasen aanwezig waren) en 2,3 jaar (wanneer er geen metastasen aanwezig waren).

De samenstelling van het tumorweefsel en de tumorgrootte hebben invloed op de prognose. Hoe hoger de tumorgraad en hoe groter de tumor, hoe slechter de prognose. Bij kwaadaardige schildkliertumoren tussen 21-100 cm3 werden 74% uitzaaiingen gerapporteerd, bij tumoren groter dan 100 cm3 was dit 100%. Indien men vroeg de diagnose kan stellen en de tumor goed los zit, is de prognose goed.