Huidmelanomen komen vooral voor ter hoogte van het aangezicht (vooral de oogleden), romp en ledematen.

Melanomen kunnen ook voorkomen op de voetzolen, het nagelbed, de ogen, de mondholte, het maag-darmstelsel en overgangen tussen slijmvliezen en de huid (zoals de lippen en de anus). Afhankelijk van de locatie hebben melanomen een minder of meer kwaadaardig gedrag.

Gedrag

Melanomen die voorkomen op behaarde plaatsen zijn meestal niet kwaadaardig (minder dan 5%), terwijl deze op de overgang tussen huid en slijmvlies dit meestal wel zijn. Goedaardige melanomen van de huid zijn goed omschreven, sterk gepigmenteerd, klein en beweeglijk. Kwaadaardige huidmelanomen ogen groter (> 2,5 cm), groeien snel en kunnen verzweren.

Melanomen die voorkomen op behaarde huid vormen 5-7% van alle huidtumoren bij honden. Deze tumoren ontstaan uit pigmentcellen in de opperhuid (epidermis), lederhuid (dermis), structuren nauw verbonden met de huid, maar komen vooral voort uit de haarfollikels.

Voorkomen

Dit tumortype treft vooral honden tussen 5-11 jaar (gemiddelde leeftijd 9 jaar).

Raspredispositie

Een hoger risico op ontwikkeling van dit tumortype werd gemeld voor onder andere Airedale Terrier, Boston Terrier, Chow-chow, Cocker Spaniel, Miniatuur/Standaard/Reuze Schnauzer, Doberman Pinscher, Scottish Terrier, Shar-Pei, Vizsla.

Symptomen

Huidmelanomen variëren in hun voorkomen. Over het algemeen vormt een melanoom 1 stevige knobbel en de kleur van het melanoom kan verschillende kleuren aannemen, variërend van zwart tot schakeringen van bruin, grijs en rood.

In het algemeen wordt steeds eerst een grondig algemeen klinisch onderzoek uitgevoerd, al dan niet aangevuld met een bloed- of urine-onderzoek.

De massa zelf

De diagnose kan soms moeilijk zijn omdat niet alle melanomen pigment bevatten (tot 30% van deze tumoren bevatten geen melanine). Indien men kan nagaan dat de aangeprikte massa een rondceltumor is en pigment bevat is dit gewoonlijk voldoende om te besluiten dat het om een melanoom gaat. Is dit niet het geval, moet men een biopt nemen voor verder onderzoek.

Via immunofenotypering (via PNL2/tyrosinase/Melan A/S100-kleuring) kan men typische eiwitten voor pigmentcellen aankleuren. Indien deze eiwitten aankleuren op plaatsen waar ze normaal gezien niet voorkomen, wordt het aannemelijk dat de massa waarvan een biopt genomen is bestaat uit pigmentkankercellen.

Inschatten van uitzaaiingen

Fijne naaldaspiratie van de regionale of drainerende lymfeklieren wordt aanbevolen. Op complexe locaties kunnen drainerende lymfeklieren worden geïdentificeerd door lymfeklieren 'mapping'. Voor dit tumortype geeft de grootte van de lokale lymfeklieren niet nauwkeurig aan of ze uitzaaiingen bevatten.

Vanwege het uiteenlopende gedrag van melanomen kan het aangewezen zijn om röntgenfoto's van de botten en longen te maken, evenals echografie van de buik om uitzaaiingen op andere locaties dan de lymfeklieren op te sporen.

Chirurgie

Chirurgie is de eerste aangewezen behandeling voor de behandeling van melanomen op de behaarde huid. Er werden ook langdurige responsen beschreven voor gefractioneerde radiotherapie.

De prognose is goed indien het melanoom goedaardig is, maar gereserveerd indien het melanoom kwaadaardige trekken vertoont (uitzaaiingspercentage varieert van 30-75%).

Verschillende kenmerken bepalen de prognose mee, zoals het ras van de hond, de tumorgrootte, histopathologische merkers (mitotische index, Ki-67 gehalte, aankleuring voor het caniene melanoma antigen met monoclonale antistof MAB IBF9) en het indringen in het omgevende weefsel.

Ras

Afhankelijk van het ras van de hond kan het melanoom zich meer goed/kwaadaardig gedragen. Zo werd vastgesteld dat 75% van de melanomen bij Dobermanns en Miniatuur Schnauzers goedaardig zijn, terwijl 85% van de melanomen bij Miniatuurpoedels kwaadaardig zijn.

Tumorgrootte

Kwaadaardige huidmelanomen van <4 cm vertonen een significant betere overlevingstijd dan tumoren ≥4 cm (12 maanden vs 4 maanden) en na 2 jaar zijn 46% vs 0% van deze honden nog in leven.

Histopathologische merkers

De proliferatiemerker Ki-67, die aangeeft hoe snel de kankercellen delen, heeft een hogere voorspellende waarde voor het biologische gedrag van huidmelanomen dan klassieke histologie. Een hogere index voor Ki-67 duidt op een agressiever gedrag van de tumor.